नेपालमा गाली–गलौजको बढ्दो प्रवृत्ति: सभ्य संवादको संकट

नेपालमा पछिल्लो समय सार्वजनिक बहस, सामाजिक सञ्जाल र दैनिक संवादमा अत्यधिक गाली–गलौज, विशेष गरी “आमा–दिदी–बहिनी” जोडिएको अपमानजनक भाषा प्रयोग बढ्दै गएको देखिन्छ। पहिले सीमित दायरामा प्रयोग हुने यस्तो शब्दावली अहिले सामान्य जस्तै हुन थालेको छ। फेसबुक, टिकटक, युट्युब जस्ता प्लेटफर्महरूमा ध्यान आकर्षित गर्न आक्रामक भाषा प्रयोग गर्ने प्रवृत्ति बढ्दा यसले समाजमा गलत सन्देश फैलाइरहेको छ। कतिपयले यसलाई “खुला अभिव्यक्ति” भन्दै सामान्य बनाउन खोजे पनि यसले सामाजिक संस्कार र सभ्य संवादको स्तरलाई कमजोर बनाइरहेको छ। 📱

यस प्रवृत्तिको अर्को कारण राजनीतिक र सार्वजनिक बहसको गिरावट पनि हो। नेताहरू, विश्लेषकहरू र प्रभावशाली व्यक्तिहरूले नै कठोर र अपमानजनक शब्द प्रयोग गर्दा जनताले त्यसलाई अनुकरण गर्न थालेका छन्। साथै बेरोजगारी, निराशा र सामाजिक तनावका कारण मानिसहरूमा चिडचिडापन बढेको छ, जसले संवादमा संयमता घटाएको छ। युवापुस्तामा “bold” देखिन गाली प्रयोग गर्ने चलन समेत बढेको छ, जसले सम्मानजनक संवादलाई कमजोर बनाइरहेको छ। 🗣️

विशेष गरी “आमा–दिदी–बहिनी” जोडिएको गालीले महिलाप्रति नकारात्मक मानसिकता झनै गहिरो बनाउने खतरा छ। यस्तो भाषाले महिलालाई अपमानित गर्ने सोचलाई सामान्य बनाउँछ र लैंगिक समानतामा नकारात्मक असर पार्छ। शब्दको हिंसा लामो समयसम्म रहँदा समाजमा आपसी विश्वास घट्छ, मानसिक तनाव बढ्छ र सानो विवाद पनि ठूलो झगडामा परिणत हुने सम्भावना बढ्छ। अझ बालबालिकाले यही भाषा सिके भने भविष्यको सामाजिक वातावरण झनै कठोर र असंवेदनशील बन्न सक्छ। ⚠️

समाजलाई स्वस्थ र सभ्य बनाउन संवादको स्तर सुधार्नु अत्यन्त आवश्यक छ। परिवार, विद्यालय, मिडिया र सार्वजनिक व्यक्तिहरूले सम्मानजनक भाषा प्रयोगमा जोड दिनुपर्छ। सामाजिक सञ्जालमा सकारात्मक बहस र शिष्ट संवादलाई प्रोत्साहन गरिनुपर्छ। आलोचना गर्न पाइन्छ, तर अपमान बिना पनि विचार राख्न सकिन्छ भन्ने चेतना फैलाउनु आजको आवश्यकता हो। सभ्य भाषा र पारस्परिक सम्मानले मात्र दीर्घकालीन रूपमा स्वस्थ समाज निर्माण गर्न सक्छ।