नेपाल बाढी संकटमा विश्वको साथ : कम्तीमा १५ देशबाट राहत, आर्थिक सहयोग, उपकरण र विशेषज्ञ टोली

नेपाल बाढी संकटमा विश्वको साथ : कम्तीमा १५ देशबाट राहत, आर्थिक सहयोग, उपकरण र विशेषज्ञ टोली

काठमाडौं — अगस्ट २६ मा आएको विनाशकारी बाढीपछि नेपाललाई सहयोग गर्न अन्तर्राष्ट्रिय समुदाय व्यापक रूपमा सक्रिय भएको छ। नेपाल सरकार तथा विभिन्न देशका आधिकारिक विवरणअनुसार भारत, चीन, संयुक्त राज्य अमेरिका, बेलायत, दक्षिण कोरिया, जापान, संयुक्त अरब इमिरेट्स (यूएई), कतार, सिंगापुर, अस्ट्रेलिया, मलेसिया, म्यानमार, बंगलादेश, पाकिस्तान र न्युजिल्यान्डलगायत कम्तीमा १५ देशबाट राहत सामग्री, आर्थिक सहयोग, उद्धार उपकरण, चिकित्सकीय सहायता तथा विशेषज्ञ जनशक्ति प्राप्त भएको वा आउने क्रममा रहेको छ। भारत, चीन र दक्षिण कोरियाका विशेषज्ञ टोलीहरू जटिल खोज तथा उद्धार कार्यमा समेत परिचालित भएका छन्। अन्तर्राष्ट्रिय सहयोगअन्तर्गत टेन्ट, कम्बल, स्लिपिङ ब्याग, खाद्यान्न, खानेपानी, औषधि, जेनेरेटर, सोलार बत्ती, आपतकालीन उद्धार सामग्री र अन्य अत्यावश्यक सामान नेपाल पठाइएको छ। नेपालले अमेरिका, सिंगापुर र चीनलगायत साझेदारसँग DNA परीक्षण सामग्री, Disaster Victim Identification (DVI) सहयोग, LiDAR प्रविधि, उच्च क्षमताका ड्रोन, शव सुरक्षित राख्ने फ्रीजर तथा अन्य विशेष उपकरणका लागि समेत सहयोग मागेको छ।

भारत विपत्तिपछि तत्काल सहयोगमा जुट्ने प्रमुख छिमेकी मुलुकमध्ये रहेको छ। भारतबाट दर्जनौं टन राहत सामग्री, औषधि, अस्थायी आश्रय तथा सरसफाइ सामग्रीका साथै उद्धार र फरेन्सिक विशेषज्ञहरू नेपाल आएका छन्। भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले अगस्ट २६ मा प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहसँग टेलिफोन वार्ता गरी मृतकप्रति समवेदना व्यक्त गर्दै भारतका जनता नेपाली जनताको साथमा रहेको र आवश्यक सबै सम्भव मानवीय सहायता उपलब्ध गराउन तयार रहेको बताएका थिए। भारतका सुरुङ उद्धार तथा फरेन्सिक/DNA विशेषज्ञहरू पनि नेपालमा परिचालित भएका छन्। चीनले नगद तथा मानवीय सहायता, पहिलो चरणमा करिब ५० टन राहत सामग्री, स्याटेलाइट तस्बिर, जलविज्ञानसम्बन्धी सूचना र उद्धार विशेषज्ञ उपलब्ध गराएको छ। चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनफिङले राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेललाई समवेदना सन्देश पठाएका छन् भने चिनियाँ प्रधानमन्त्री ली छ्याङले पनि नेपालमा भएको जनधनको क्षतिप्रति दुःख व्यक्त गरेका छन्। दक्षिण कोरियाले १० लाख अमेरिकी डलर बराबरको मानवीय सहायता घोषणा गर्दै Korea Disaster Relief Team पठाएको छ।

अन्य मुलुकबाट पनि उल्लेख्य सहायता घोषणा तथा आपूर्ति भइरहेको छ। संयुक्त राज्य अमेरिकाले ५ लाख अमेरिकी डलर बराबरको मानवीय सहायता, Disaster Response Adviser तथा आपतकालीन आश्रय, खानेपानी, सरसफाइ र राहत सामग्रीका लागि सहयोग घोषणा गर्दै मृतकका परिवारप्रति गहिरो समवेदना व्यक्त गरेको छ। बेलायतले ५० लाख पाउन्ड बराबरको मानवीय सहायता प्याकेज तथा Rapid Deployment Team परिचालन गरेको छ। अस्ट्रेलियाले ३० लाख अस्ट्रेलियन डलरको थप सहायता घोषणा गरेको छ, साथै World Food Programme मार्फत आपतकालीन खाद्य तथा लजिस्टिक सहयोगका लागि थप सहयोग उपलब्ध गराइएको छ। सिंगापुर सरकारले Singapore Red Cross को नेपाल राहत अभियानमा एक लाख अमेरिकी डलर योगदान गर्नुका साथै राहत सामग्री र Disaster Victim Identification विशेषज्ञ पठाएको छ भने प्रधानमन्त्री लरेन्स वोङले समवेदना व्यक्त गरेका छन्। जापानले टेन्ट र कम्बललगायत आपतकालीन सामग्री उपलब्ध गराएको छ र जापानी प्रधानमन्त्रीले प्रधानमन्त्री शाहलाई समवेदना सन्देश पठाएका छन्। यूएईले विभिन्न चरणमा राहत सामग्री पठाएको छ, जसमध्ये एउटा सहायता विमानले मात्रै करिब ४५ टन अत्यावश्यक सामग्री बोकेको थियो। कतारले पनि सहायता विमानमार्फत मानवीय सामग्री पठाएको छ। बंगलादेशले राहत तथा उद्धार सहयोग प्रस्ताव गर्दै नेपाली जनताप्रति ऐक्यबद्धता जनाएको छ भने मलेसिया, म्यानमार, पाकिस्तान र न्युजिल्यान्डबाट पनि राहत तथा अत्यावश्यक सामग्री प्राप्त भएको वा आउने प्रक्रियामा रहेको सरकारी विवरणमा उल्लेख छ।

देशहरूको सहयोगसँगै युरोपेली संघ, संयुक्त राष्ट्रसंघ, विश्व स्वास्थ्य संगठन (WHO), विश्व खाद्य कार्यक्रम (WFP), युनिसेफ, International Federation of Red Cross and Red Crescent Societies (IFRC) र विश्व बैंकलगायत संस्थाहरू पनि राहत, उद्धार तथा पुनःस्थापनामा सक्रिय भएका छन्। युरोपेली संघले २० लाख युरो, संयुक्त राष्ट्रसंघले आफ्नो आपतकालीन कोषबाट २५ लाख अमेरिकी डलर, र IFRC ले नेपाल रेडक्रसको प्रतिकार्यका लागि १० लाख स्विस फ्र्याङ्क उपलब्ध गराउने घोषणा गरेका छन्। WHO ले औषधि तथा आपतकालीन स्वास्थ्य सामग्री उपलब्ध गराएको छ भने WFP ले खाद्यान्न र लजिस्टिक सहयोग गरिरहेको छ। विश्व बैंकसँग समेत पुनःस्थापना तथा पुनर्निर्माणका लागि आर्थिक सहयोग परिचालन गर्ने विषयमा छलफल भइरहेको छ। यसबीच भारत, चीन, अमेरिका, जापान, सिंगापुर, बंगलादेशलगायत विभिन्न मुलुकका राष्ट्रपति, प्रधानमन्त्री, सरकार तथा उच्च अधिकारीहरूले नेपालमा भएको मानवीय क्षतिप्रति दुःख व्यक्त गर्दै मृतकका परिवारप्रति समवेदना र नेपालप्रति ऐक्यबद्धता जनाएका छन्।

प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहले बाढीमा ज्यान गुमाएका नेपाली नागरिकप्रति समवेदना व्यक्त नगरेको भन्ने चर्चा पनि सार्वजनिक रूपमा देखिएको छ। तर Bhutan Khabar ले उपलब्ध सार्वजनिक अभिलेखहरूको तथ्य जाँच गर्दा, प्रधानमन्त्री शाहले अगस्ट २६ मा राष्ट्रका नाममा गरेको सम्बोधनमा मानवीय क्षतिप्रति दुःख व्यक्त गर्दै मृतकप्रति श्रद्धाञ्जली र आफन्त गुमाएका परिवारप्रति समवेदना व्यक्त गरेको देखिन्छ। उनले घाइतेहरूको शीघ्र स्वास्थ्यलाभको कामना गर्दै खोज तथा उद्धार, बेपत्ताको खोजी, उपचार र राहतलाई सरकारको प्राथमिकता बताएका थिए। यद्यपि, यस विपत्तिमा ज्यान गुमाएका विदेशी नागरिक र उनीहरूका परिवारलाई विशेष रूपमा सम्बोधन गरी प्रधानमन्त्रीले छुट्टै सार्वजनिक समवेदना सन्देश जारी गरेको प्रमाण Bhutan Khabar ले समीक्षा गरेका सार्वजनिक स्रोतहरूमा फेला परेको छैन। त्यसैले प्रधानमन्त्रीले नेपाली मृतकप्रति समवेदना नै व्यक्त नगरेको दाबी उपलब्ध अभिलेखले समर्थन गर्दैन भने विदेशी नागरिकका लागि छुट्टै समवेदना व्यक्त गरिएको थियो वा थिएन भन्ने विषयमा उपलब्ध सार्वजनिक प्रमाण सीमित देखिन्छ।

नेपाल सरकारका पछिल्ला विवरणअनुसार बाढीबाट सयौं मानिसको मृत्यु भएको, हजारौं अझै सम्पर्कविहीन रहेको र १० हजारभन्दा बढी मानिसको उद्धार गरिएको छ। उद्धार गरिएकामध्ये सयौं विदेशी नागरिकसमेत रहेका छन् भने ३९ देशका सयौं विदेशी नागरिक अझै सम्पर्कविहीन रहेको सरकारी विवरणमा उल्लेख छ। खोज, उद्धार तथा शव पहिचान प्रक्रिया निरन्तर चलिरहेकाले मृतक, बेपत्ता र उद्धार गरिएकाको संख्या परिवर्तन भइरहेको छ। तत्काल जीवन बचाउने, बेपत्ताको खोजी, घाइतेको उपचार तथा प्रभावित परिवारलाई खाद्यान्न र आश्रय उपलब्ध गराउनु प्राथमिकता रहे पनि आगामी चरणमा ध्वस्त घर, सडक, पुल, जलविद्युत् आयोजना तथा अन्य महत्वपूर्ण पूर्वाधारको पुनर्निर्माण ठूलो चुनौती बन्ने देखिएको छ। नेपालले विस्तृत क्षति मूल्यांकनपछि पुनःस्थापना र पुनर्निर्माणका लागि थप अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग आवश्यक पर्ने जनाएको छ। विपत्तिको यो कठिन घडीमा विश्वका विभिन्न देश तथा अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाबाट आएको आर्थिक, प्राविधिक, उद्धार तथा मानवीय सहयोगले नेपालप्रति व्यापक अन्तर्राष्ट्रिय ऐक्यबद्धता देखाएको छ।